TÜRKİYE TEMEL AFET BİLİNCİ EĞİTİMİ PROJESİ
A. GEREKÇE
Ülkemiz coğrafi konum olarak deprem kuşağında yer almaktadır. Meydana gelen deprem felaketleri ciddi boyutlarda can ve mal kaybına neden olmaktadır.
Bu nedenle; olabilecek depremlerden en az şekilde etkilenip can ve mal kaybını en aza indirmenin yollarından bir tanesi de toplumun her kesiminde deprem bilincini oluşturmaktır.
Bu bilinci oluşturmanın en önemli yollarından bir tanesi de eğitimdir. Ülkemizde deprem bilincini oluşturmak için değişik zamanlarda çeşitli eğitim faaliyetleri gerçekleştirilmiştir.
Bu kapsamda, Boğaziçi Üniversitesi, Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü, Afet Hazırlık Eğitim Programı, 2000 yılından beri, ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı Yabancı Ülkeler Afet Destek Ofisi'nin (USAID/OFDA) maddi desteği ile;
Temel afet bilinci,
Depreme karşı yapısal bilinç,
Yapısal olmayan tehlikelerin azaltılması,
Toplum afet gönüllüsü
becerileri ile ilgili olarak, halk eğitimi ve eğitmen eğitimi konularında eğitim materyalleri geliştirmiş ve programları başarıyla uygulamıştır.
Programın yaygınlaştırılması konusundaki en çarpıcı ve belirgin başarı, Millî Eğitim Bakanlığı ile yapılan işbirliği çerçevesinde sağlanmıştır. Bu kapsamda; İstanbul, Bursa, Çanakkale, Sakarya, Afyon ve Yalova illeri ve ilçelerinde 4000'den fazla öğretmen "Temel Afet Bilinci Eğitmen Eğitimi" programına katılıp başarılı olmuş ve bu eğitimi 30.000'den fazla öğretmene ve okul çalışanına, 1.5 milyondan fazla öğrenciye ve on binlerce veliye aktarmıştır.
İstanbul'da etkin Temel Afet Bilinci eğitmenlerinden 70 öğretmen, başka öğretmenlere 'eğitmen eğitimi' verebilecek şekilde "lider/formatör eğitmen" olarak yetiştirilmiştir. Lider eğitmenler, halen, diğer öğretmenleri "Temel Afet Bilinci Eğitmeni" olarak yetiştirmek üzere bir program dahilinde çalışmaktadır.
Ayrıca, "Depreme Karşı Yapısal Bilinç (DKYB)" ve "Yapısal Olmayan Tehlikelerin Azaltılması (YOTA)" eğitim programlarının eğitmen eğitimi düzeyinde, meslekî ve teknik ortaöğretim okulları ile meslekî eğitim merkezlerindeki öğretmenlere verilmesi de bir pilot çalışma olarak gerçekleştirilmiş, bu programın da yararı ve uygulanabilirliği görülmüştür.
Ancak; bu faaliyetlerin akademik işlerlik açısından geliştirilmesi, ülke geneline yaygınlaştırılması ve sürdürülebilirlik şartlarının oluşturulması gerekmektedir. Türkiye'de 1. ve 2. derecede deprem tehlikesi altında olan 64 il bulunmaktadır. Bu bölgelerde 28.257 ilköğretim okulu, 8.351.450 öğrenci ve 318.667 ilköğretim öğretmeni vardır. Yine bu bölgelerin en kalabalık olanlarının %50'si; okulların %70'ini, öğrencilerin ve öğretmenlerin %80'ini barındırmaktadır.
Eğitimle ilgili nüfusun deprem bölgelerinde bir hayli yoğun olması ve deprem bilincinin oluşturulmasında ana görevin eğitime düşmesi sebebiyle Millî Eğitim Bakanlığı ile Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü arasında "TÜRKİYE TEMEL AFET BİLİNCİ EĞİTİMİ PROJESİ" adı altında bir çalışma başlatılmıştır. Proje, ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı Yabancı Ülkeler Afet Destek Ofisi (USAID/OFDA-US Agency for International Development/The Office of Foreign Disaster Assistance) tarafından desteklenecektir.
Kısaltmalar
MEB : T.C. Millî Eğitim Bakanlığı'nı
B.Ü.KRDAE/AHEP : Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü/Afete Hazırlık Eğitim Programı'nı ifade eder.
B. PROJENİN AMACI
Projenin amacı; B.Ü.KRDAE/AHEP işbirliği ile Türkiye çapındaki ilköğretim okullarında Temel Afet Bilinci Eğitimlerinin verilmesini sağlamak üzere MEB ile sürdürülebilir bir altyapı oluşturmaktır.
Projenin Alt Amaçları
1. Temel Afet Bilincini oluşturmak için basılı eğitim materyalleri hazırlamak,
2. 250 ilköğretim okulu öğretmenini uzaktan öğretim yöntemi kullanılarak Temel Afet Bilinci konusunda eğitmek,
3. Eğitilen öğretmenlerin 100 tanesini lider eğitmen olarak belirlemek,
4. Belirlenen 100 lider eğitmene B.Ü.KRDAE tarafından lider eğitmen eğitiminin verilmesini gerçekleştirmek,
5. Lider eğitmenler aracılığıyla 50 ilde 25.000 öğretmene, 25.000 öğretmen aracılığıyla da 200.000 öğretmen ve okul çalışanı ile 5 milyon öğrenci ve veli grubunun eğitimini sağlamak,
6. Temel afet bilinci eğitimine MEB eğitim müfredatı çerçevesinde devamlılık sağlamaktır.
C. PROJENİN KAPSAMI
Proje, 1. ve 2. derecede deprem riski taşıyan Adana, Adıyaman, Afyon, Ağrı, Amasya, Ankara, Antalya, Aydın, Balıkesir, Batman, Bingöl, Bitlis, Bolu, Burdur, Bursa, Çanakkale, Çankırı, Çorum, Denizli, Diyarbakır, Düzce, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Gaziantep, Hakkari, Hatay, Isparta, İstanbul, İzmir, Kahramanmaraş, Kars, Kırşehir, Kocaeli, Kütahya, Malatya, Manisa, Muğla, Muş, Ordu, Sakarya, Siirt, Samsun, Sivas, Tekirdağ, Tokat, Uşak, Van, Yalova, Zonguldak olmak üzere toplam 50 ilden;
* Uzaktan eğitim alacak gönüllü 250 öğretmeni,
* 100 lider temel afet bilinci eğitmenini,
* 25.000 temel afet bilinci eğitmenini,
* 200.000 öğretmeni,
* 5 milyon öğrenciyi, yaklaşık 100.000 okul çalışanı ve ilgili veli grubunu kapsayacaktır.
Proje kapsamında yer alan 50 ilde; 25.417 ilköğretim okulu, 7.849.815 öğrenci ve 297.184 ilköğretim öğretmeni vardır.
D. PROJENİN STRATEJİSİ
Millî Eğitim Bakanlığınca ülkemizdeki ilköğretim okullarında Temel Afet Bilinci Eğitimi ile ilgili tanıtım programlarının yürütülebilmesi, proje kapsamında yer alacak illerin ve eğitmen eğitimi programında görev alacak eğitmenlerin seçimi ile bu kapsamda gerçekleştirilecek faaliyetlerin sürekliliğini sağlayacak tedbirleri içeren bir genelge yayımlanacak ve ilgili illere ulaştırılacaktır.
Bu genelge dahilinde; B.Ü.KRDAE/AHEP, MEB ile işbirliği içerisinde eğitim programı malzemelerini geliştirecektir.
B.Ü. Temel Afet Bilinci Eğitimi uzaktan öğrenim aktarımı için web tabanlı bir altyapı sağlayacaktır.
MEB Temel Afet Bilinci uzaktan eğitim programına aşağıdaki hususlarda destek verecektir.
* 250 gönüllü öğretmenin (50 ilden beşer katılımcı olmak üzere) katılımının sağlanması,
* Uzaktan eğitim programını tamamlayan 250 gönüllü öğretmen arasından Temel Afet Bilinci Lider Eğitmen Eğitimine katılacak 100 öğretmenin MEB tarafından belirlenmesi,
* Programın yürütülmesinin benimsenmesi ve takip edilmesi.
Belirlenen 100 öğretmen, B.Ü. KRDAE'de verilecek 7 günlük Lider Eğitmen Eğitimine katılacaktır.
Kademeli aktarım modeli uygulanarak; 50 ilde 25.000 öğretmene, 100 lider eğitmen tarafından Temel Afet Bilinci Eğitmen Eğitimi verilmesi ve eğitilen 25.000 öğretmen aracılığıyla da 200.000 öğretmen ile 5 milyon öğrenciye, yaklaşık 100.000 ilgili veli grubu ve okul çalışanına ulaşılması sağlanacaktır.
E. PROJE HAZIRLIK VE UYGULAMA DÖNEMİ FAALİYETLERİ
Projede hedeflenen amaca ulaşabilmek için aşağıdaki faaliyetler gerçekleştirilecektir:
1 • Genelge Yayımlanması
MEB İlköğretim Genel Müdürlüğü tarafından, ülkemizdeki ilköğretim okullarında Temel Afet Bilinci Eğitimi ile ilgili tanıtım programlarının yürütülebilmesi, proje kapsamında yer alacak illerin ve eğitmen eğitimi programında görev alacak eğitmenlerin seçimi ile bu kapsamda gerçekleştirilecek faaliyetlerin sürekliliğini sağlayacak tedbirleri içeren bir genelge hazırlanacak ve Mayıs 2004 tarihinde ilgili illere ulaştırılacaktır.
2 • Eğitim Materyallerinin Geliştirilmesi
B.Ü.KRDAE/AHEP, Temel Afet Bilinci eğitimleri için gerekli tüm eğitim müfredatına, içerik ve malzeme sağlamak için gerekli bilgi ve deneyime sahiptir.
Bununla birlikte, öğrenciler için alıştırma kitaplarının ve öğretmenler için rehber uygulama kitaplarının oluşturulması amacıyla yeni eğitim dokümanları geliştirilmesi gerekmektedir.
MEB ile B.Ü.KRDAE, bu eğitim materyallerinin gelecekte okulların müfredat programlarına dahil edilmesi konusunda çalışacaktır.
Bu kapsamda;
2.1 . B.Ü.KRDAE/AHEP tarafından ülke çapında, çocuklar ve yetişkinler için, okullarda temel afet bilinci eğitim programı dokümanları hazırlanacaktır. Bu dokümanlar;
* Bütün yaş grupları için Temel Afet Bilinci El Kitabını,
* 7-11 yaş grubu için Temel Afet Bilinci Alıştırma Kitabını,
* 12-15 yaş grubu için Temel Afet Bilinci Alıştırma Kitabını,
* 1-5. sınıf ilköğretim öğretmenleri için Temel Afet Bilinci Eğitimi Uygulama Rehberini,
* 6-8. sınıf ilköğretim öğretmenleri için Temel Afet Bilinci Eğitimi Uygulama Rehberini kapsayacaktır.
2.2 . B.Ü.KRDAE/AHEP, okul kökenli temel afet bilinci eğitmen adayları için kişisel çalışmaya dayalı, web tabanlı temel afet bilinci uzaktan öğrenim dokümanları geliştirecektir. Bu kapsamda ortaya çıkacak maliyet B.Ü.KRDAE/AHEP tarafından karşılanacaktır.
3 • Lider Eğitmen Eğitimi
3.1. Temel Afet Bilinci uzaktan eğitim programının Türkiye çapında uygulanması için en az 250 gönüllü ilköğretim öğretmenin katılımı sağlanacaktır. 50 ilin her birinden 5 katılımcı olması en ideali olacak ve bu katılımcılar MEB İlköğretim Genel Müdürlüğünce 50 ildeki İl Millî Eğitim Müdürlükleri ile yapılacak işbirliği sonucu belirlenecektir.
3.2. İstanbul'da 7 günlük Temel Afet Bilinci Lider Eğitmen Eğitimi programına katılmak üzere, Temel Afet Bilinci uzaktan öğrenimini tamamlayan 250 öğretmen arasından en az 100 gönüllü aday, MEB ile B.Ü.KRDAE tarafından belirlenecek ve bu 100 lider öğretmen B.Ü.KRDAE tarafından eğitilecektir.
Eğitmen eğitimi programının başarılı olabilmesi için, bu göreve getirilecek bireyler titizlikle belirlenecektir. Eğitmen seçiminin gönüllü, lider nitelikli öğretmenler arasından yapılabilmesi için B.Ü.KRDAE ile MEB işbirliği içerisinde çalışacaktır. İstekli adayları belirlemek, gönüllülük esasına ve beyana dayanacaktır.
Eğitimi hedef öğretmen kitlesine yaymak amacıyla seçilmiş kişilere yetki verilmesi, eğitimin kademeli olarak aktarılmasına dayalı sistemin plânlanması, takip edilmesi ve yönlendirilmesi konularında MEB destek verecektir.
MEB İlköğretim Genel Müdürlüğü bünyesinden 1 Proje Koordinatörü, AHEP Proje Direktörü ile işbirliği içerisinde çalışacak ve gereken durumlar için çekirdek bir danışma kurulu oluşturulacaktır.
4 • Programın Kademeli Olarak Aktarılması
Programın kademeli olarak aktarılması ve izlenmesi MEB tarafından hazırlanacak genelge doğrultusunda aşağıdaki şekilde yapılacaktır.
4.1. 100 lider eğitmenin her birinin kendi illerinde vereceği en az 1 tam günlük 10 ayrı "Eğitmen Eğitimi" için her eğitime en fazla 25 öğretmen düşecek şekilde oluşturulacak öğretmen grubu, İl/İlçe Millî Eğitim Müdürlüklerince belirlenecektir. Bu şekilde 100 lider eğitmenin, 25.000 öğretmene Temel Afet Bilinci Eğitmen Eğitimi vermesi sağlanmış olacaktır.
4.2. 25.000 eğitmenden her birinin kendi okulundaki en az 10 öğretmen ve okul çalışanına, en az 200 öğrenciye ve ilgili veli grubuna Temel Afet Bilinci Eğitimini aktarması sağlanacaktır. Böylece, 25.000 Temel Afet Bilinci eğitmeni aracılığıyla toplam 200.000 öğretmen ve okul çalışanına, 5 milyon öğrenciye ve ilgili veli grubuna ulaşılacaktır.
5 • Bilgi Teknolojisi Alt Yapısı
5.1. B.Ü. Temel Afet Bilinci Eğitimi uzaktan öğrenim aktarımı için web tabanlı bir altyapı sağlayacaktır.
5.2. MEB, Türkiye çapında verilen Temel Afet Bilinci Eğitimlerinin takibini yapacaktır.
MEB Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü bünyesinden 1 Bilgi İşlem/İzleme Uzmanı, Afete Hazırlık Eğitim Programı Bilgi İşlem Koordinatörü ile işbirliği içerisinde çalışacak ve özellikle birinci yılın sonundan itibaren, web ortamında projeyi izleyecektir.
Eğitim bildirimleri, illerdeki Temel Afet Bilinci Eğitmenlerince, web tabanlı eğitim bilgi giriş sistemi kanalıyla raporlanacaktır.
F. PROJENİN AŞAMALARI
Birinci Aşama: (1.Yıl): Proje kapsamına alınacak 50 ilden 250 öğretmen arasından 100 Temel Afet Bilinci Lider Eğitmeni yetiştirilecektir.
İkinci Aşama: (2.Yıl): 100 lider öğretmen tarafından 50 ilde 25.000 Temel Afet Bilinci Eğitmeni yetiştirilecektir.
Üçüncü Aşama: (2.Yıl): 25.000 Temel Afet Bilinci Eğitmeni tarafından 200.000 öğretmene, 5 milyon öğrenciye, yaklaşık 100.000 ilgili veli grubu ve okul çalışanına eğitim verilecektir.
İllerde ve ilçelerde yapılacak eğitimlerin koordinasyonundan İl/İlçe Milli Eğitim Müdürlükleri sorumlu olacaktır.
G. KAYNAK PLÂNLAMASI
Projenin bütçesi; eğitim, seyahat giderleri, eğitim materyalleri olmak üzere 3 ayrı kategori ele alınarak hazırlanmış olup; kaynak plânlaması da bu doğrultuda gerçekleştirilmiştir. Kaynak plânlamasına esas olan bütçe kalemleri aşağıda açıklanmaktadır:
1. Eğitim
MEB ile B.Ü.KRDAE/AHEP tarafından belirlenen, 50 ilden ikişer öğretmen olmak üzere toplam 100 gönüllü ve lider nitelikli öğretmenin B.Ü. Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsünde alacağı 7 günlük Lider Eğitmen Eğitimini ve lider eğitmenlerin kendi illerinde (en az 50 il) 25.000 öğretmene verecekleri Temel Afet Bilinci Eğitimine yönelik harcamaları içermektedir. Bu kapsamda; B.Ü.KRDAE'nin mevcut kaynakları (eğitim verecek öğretmen, eğitimin yapılacağı yer vb.) kullanılacaktır.
2. Seyahat Giderleri
Proje kapsamında yer alması uygun bulunan 50 ildeki 100 lider öğretmene yönelik B.Ü.KRDAE'de düzenlenecek eğitimler için eğitim merkezine il dışından gelecek öğretmenlerin seyahat giderleri bu başlık altında ele alınmıştır. İstanbul'da eğitim için görevlendirilecek öğretmenlerin yolluk ve yevmiyeleri MEB tarafından karşılanacaktır.
Bu başlık altındaki giderler; ulaşım, konaklama ve yeme-içme giderleri olmak üzere 3 alt kategoriden oluşmaktadır. Konaklama için Öğretmen Evinden faydalanılması konusunda MEB ve B.Ü.KRDAE işbirliği yapacaktır.
3. Eğitim Materyalleri
En az 25.000 öğretmenin her biri için 1 eğitim CD'si ve 1 Temel Afet Bilinci El Kitabı hazırlanacaktır. Eğitim CD'lerinin çoğaltılması MEB Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü'nce, Temel Afet Bilinci El Kitabı da MEB Yayımlar Dairesi Başkanlığı'nca basılacaktır.
06/06/2004
Prof. Dr. Necat BİRİNCİ |
Prof. Dr. Gülay BARBAROSOĞLU |
Millî Eğitim Bakanlığı |
B.Ü. Kandilli Rasathanesi ve Deprem |
Müsteşarı |
Araştırma Enstitüsü Müdürü |
PİLOT PROJE UYGULAMA TAKVİMİ
 PİLOT PROJE UYGULAMA TAKVİMİ
MEB Duyurular
|
