BOLOGNA
SÜRECİ
BERLİN 2003
"
Avrupa Yüksek Öğretim Alanını Gerçekleştirmek"
Yüksek
Öğretimden Sorumlu Bakanlar Konferansı Bildirisi
Berlin, 19 Eylül 2003
Giriş
Sorbon Deklarasyonundan bir yıl sonra, 19 Haziran 1999'da, 29 Avrupa
ülkesinin yüksek öğretimden sorumlu Bakanları Bologna Deklarasyonunu
imzaladılar. 2010'a kadar uyumlu ve bağlı bir Avrupa Yüksek Öğretim
Alanı'nın gelişmesi için önemli ortak hedeflerde anlaştılar. 19
Mayıs 2001 tarihinde Prag'da düzenlenen konferansta, hedef sayısını
yükselttiler ve 2010'a kadar Avrupa Yüksek Öğretim Alanı'nı kurmak
için taahhütlerini yinelediler. 19 Eylül 2003'de 33 Avrupa ülkesinin
yüksek öğretimden sorumlu Bakanları, Avrupa Yüksek Öğretim Alanı'nı
gerçekleştirmeyi hızlandırmak amacıyla gelecek yıllar için öncelikleri
ve yeni hedefleri belirlemek ve kaydedilen ilerlemeyi gözden geçirmek
için Berlin'de buluştular. Bakanlar, aşağıdaki düşünce, ilke ve
önceliklerde anlaştılar:
Bakanlar; Bologna Süreci'nin sosyal boyutunun önemini yinelediler.
Ulusal ve Avrupa düzeyindeki sosyal ve cinsiyet eşitsizliklerini
azaltıp ve sosyal uyumu güçlendirmeyi amaçlayarak, rekabeti artırma
ihtiyacı Avrupa Yüksek Öğretim Alanı'nın sosyal özelliklerini geliştiren
hedefle dengelenmelidir. Bu bağlamda, Bakanlar yüksek öğretimin
kamu sorumluluğu ve kamu yararına olduğunu yinelemişlerdir. Uluslar
arası akademik işbirliği, değişimler ve akademik değerlerin sürmesi
gerektiğini vurgulamışlardır.
Bakanlar, Bologna Süreci bağlamında daha sıkı işbirliği ve ileri
çalışmalar yapmaya çağıran ve Avrupa'yı "dünyada en rekabetçi ve
dinamik bilgi-temelli ekonomi, daha iyi ve çok işle sürdürülebilir
ekonomik gelişmeyi sağlayabilen ve daha büyük sosyal uyumu" amaçlayan
Avrupa Konseylerinin , Lizbon (2000) ve Barselona (2002) sonuçlarını
dikkate almışlardır.
Bakanlar, Prag ve Berlin arasındaki Bologna Sürecinin gelişmesi
üzerine çalışan İzleme Grubu tarafından hazırlanan İlerleme Raporu'nu
açıklamışlardır. Bazı üye ülkeler ve Yüksek Öğretim Kurumları, kuruluşlar
ve öğrenciler tarafından Prag ve Berlin arasında çalışma programının
bir parçası olarak düzenlenen seminer sonuçları kadar, Avrupa Üniversite
Birliği (EAU) tarafından hazırlanan Trends-III Raporu'nu da açıklamışlardır.
Bakanlar ayrıca Bologna Süreci ilkelerinin uygulanmasında gerçekleştirilen
dikkate değer ilerlemenin kanıtı olan Ulusal Raporlar ile Avrupa
Komisyonu ve Avrupa Konseyi'nin Sürecin uygulanmasındaki desteklerini
belirten mesajlarını açıklamışlardır.
Bakanlar, kendi ülkelerindeki yüksek öğretim ve araştırma sistemleri
arasında daha sıkı ağları korumak için tüm çabanın gösterilmesi
gerektiği hususunda görüş birliğine varmışlardır. Oluşan Avrupa
Yüksek öğretim Alanı, Avrupa Araştırma Alanıyla işbirliğinden faydalanacak
ve böylece Avrupa Bilgisi temelini güçlendirecektir. Amaç, değişik
geleneklerin mirasına dayanan Avrupa'nın kültürel zenginliği ve
dil çeşitliliğini korumak ve Avrupa Yüksek öğretim Kurumları arasındaki
geliştirilmiş işbirliği yoluyla sosyal, ekonomik ve yeniliklere
açık potansiyelini artırmaktır.
Bakanlar, Avrupa Yüksek öğretim Alanı'nın gelişmesinde Yüksek öğretim
Kurumları ve Öğrenci organizasyonlarının temel rolünü kabul etmişlerdir.
Yüksek öğretim Kurumları Graz Konvansiyonunundan doğan Avrupa Üniversite
Birliği (EAU)'nin, Avrupa Yüksek öğretim Kurumları Birliği'nin (EURASHE)
katkılarını ve ESİB- Avrupa Ulusal Öğrenci Birliklerinin görüşmelerini
belirtmişlerdir.
Bakanlar, Avrupa Yüksek öğretim Alanı'nın gelişmesinde dünyanın
diğer bölgelerinden gösterilen ilgiye ve bu konferansa misafir olarak
katılan Latin Amerika ve Karayip Yüksek öğretim Ortak Alanı (EULAC)
ve Avrupa Birliği Takip Komitesi kadar, Bologna Sürecine henüz taraf
olmamış Avrupa ülkelerinden temsilcilerin katılımını memnuniyetle
karşılamışlardır.
Gelişme
Bakanlar, Prag Yüksek öğretim Zirvesinden beri üstlenilen çeşitli
girişimleri daha uyumlu ve karşılaştırılabilir duruma doğru götürmek,
kurumsal ve ulusal düzeylerde Avrupa Yüksek öğretim kalitesini artırma
girişimini memnuniyetle karşılamışlardır. Bu eyleme Yüksek öğretim
Kurumları, öğrenciler ve diğer tüm katılımcıların işbirliği taahhütleri
takdirle karşılanmıştır.
Bakanlar, Avrupa Yükseköğretim Alanını kuran Bologna Sürecinin
tüm maddelerinin önemini ve kurumsal, ulusal ve Avrupa düzeyindeki
çabaları artırma ihtiyacını vurgulamışlardır. Ancak, sürece hız
vermek amacıyla gelecek iki yıl için orta vadeli öncelikleri kendileri
üstlenmişlerdir. Etkili kalite güvence sistemini geliştirmek, iki
aşamaya dayanan sistemin etkili kullanımını güçlendirmek ve çalışma
periyodları ile derecelerin tanınma sistemini geliştirmek üzerine
çabalarını yoğunlaştıracaklardır.
Kalite Güvence
Avrupa Yüksek öğretim Alanı oluşturmanın kalbinde yüksek öğretimin
kalitesi olduğu yatmaktadır. Bakanlar , kurumsal, ulusal ve Avrupa
düzeyinde kalite güvencesinin daha çok gelişmesini desteklemeyi
taahhüt etmişlerdir. Kalite güvencesinde ortak yöntem ölçütleri
geliştirme ihtiyacını vurgulamışlardır.
Aynı zamanda, kurumsal özerklik, ilkesiyle uyumlu Yüksek öğretimde
kalite güvencesi için temel sorumluluğun kendi kurumlarına dayandığını
vurgulamışlar ve bunun da ulusal kalite çerçevesinde akademik sistemin
gerçek sorumluluğunun temelini oluşturduğunu vurgulamışlardır.
Ayrıca, 2005'e kadar ulusal kalite güvence sistemlerinin aşağıdakileri
içermesi hususunda görüş birliğine varmışlardır.
. İlgili kurum ve kuruluşların sorumluluklarının tanımı
. İç değerlendirme, dış inceleme, öğrencilerin katılımı ve sonuçların
yayımını içeren kurumların veya programların değerlendirilmesi
. Akreditasyon, sertifika ve karşılaştırılabilir kurallar
. Uluslar arası katılım, işbirliği ve ağ oluşturma
Avrupa düzeyinde, EUA, EURASHE ve ESIB işbirliğinde kalite güvence
konusunda kararlaştırılmış standartlar, yöntemler ve ilkeler geliştirmek,
kalite güvence için uygun emsal inceleme sistemi sağlama yolları
geliştirmek akreditasyon ve 2005'deki İzleme Grubunun Bakanlara
sunulacağı rapor için üyeleri yoluyla ENQA'yı davet etmiştir. Gerekli
hesap diğer kalite güvence kuruluşlarından alınacaktır.
Derece yapısı:iki aşamaya dayalı zorunlu sistemin benimsenmesi
Bakanlar, Bologna Deklarasyonundaki iki aşamalı sisteminin yüksek
öğretimde Avrupa görüntüsünü kapsamlı olarak yeniden oluşturmak
için verilen taahhütün uygulanmasından dolayı memnuniyetlerini bildirdiler,
Tüm Bakanlar, ülkelerinde 2005'e kadar iki aşama sisteminin uygulanmaya
başlanmış olacağı konusunda taahhütte bulundular.
Bakanlar, yapılan gelişmenin birleştirilmesinin, anlayışı artırmak
ve kurumlar arası diyaloğu sağlamlaştırmak yoluyla yeni şartların
kabulünün öneminin altını çizdiler.
Bakanlar, üye ülkeleri, iş gücü, düzey, öğrenim sonuçları ve yeterlik
konularındaki nitelikleri tanımlamak çabasındaki yüksek öğretim
sistemlerinde uyumlu ve karşılaştırılabilir nitelikler çerçevesinin
dikkatle hazırlanması için cesaretlendirmişlerdir. Ayrıca, Avrupa
Yüksek öğretim Alanı için eski nitelikler çerçevesini geliştirmeyi
taahhüt etmişlerdir.
Bu çerçeve içinde, derecelerin farklı tanımlanmış sonuçları olmalıdır.
Birinci ve ikinci aşama derecelerinin kişisel, akademik ve iş piyasasının
ihtiyacını birbirine uydurmak için farklı yöneltme ve çeşitli yapıları
olmalıdır. İlk aşama dereceleri Lizbon Tanınma Konvansiyonu'na
göre ikinci aşama programlarına geçiş vermelidir. İkinci aşama dereceleri
doktora çalışmalarına geçiş vermelidir.
Bakanlar, İzleme Grubunu, yükseköğretimin Avrupa Yüksek öğretim
Alanı için birinci aşama nitelikler çerçevesine nasıl daha kısa
ve bağlanıp bağlanamayacağı üzerine araştırma yapmak için davet
etmişlerdir.
Bakanlar, yüksek öğretime erişimin yetenek temelinde herkese eşit
bir şekilde, ulaştırmak için taahhütlerini vurguladılar.
Hareketliliğe teşvik
Öğrenciler, akademik ve yönetici personelin hareketliliği Avrupa
Yüksek öğretim Alanını kuran temeldir. Bakanlar, bunun politik,
sosyal ve ekonomik olduğu kadar akademik ve kültürel önemini vurgulamışlardır.
Son toplantılarından beri hareketliliğin artmasından dolayı memnuniyetlerini,
ve Avrupa Birliği programlarının önemli desteği için teşekkürlerini
bildirmişler öğrenci dolaşımı üzerine istatistiksel verilerin kapsamı
ve kalitesini artırmak için gerekli tüm adımların atılması konusunda
görüş birliğine varmışlardır.
Avrupa Yüksek öğretim Alanı içinde hareketliliğin önündeki tüm
engelleri kaldırmak için bütün çabayı göstereceklerini yinelemişlerdir.
Bakanlar, öğrenci dolaşımını geliştirmek amacıyla ulusal kredi ve
bağışların aktarılabilirliğini sağlamak için gerekli adımları atacaklardır.
Kredi sisteminin kurulması
Bakanlar, öğrenci hareketliliği ve uluslar arası müfredat geliştirmede
Avrupa Kredi Transfer Sisteminin (ECTS) önemli rol oynadığını vurgulamışlardır.
AKTS'nin ulusal kredi sistemleri için giderek genelleştirilmiş bir
temel olduğunu belirtmişlerdir. AKTS'nin sadece transfer değil aynı
zamanda ortaya çıkan Avrupa Yüksek öğretim Alanı içinde sürekli
gelişen başvurulacak bir biriktirme sistemi olması yolundaki hedefleri
cesaretlendirmişlerdir
Derecelerin tanınması: kolayca okunabilen ve karşılaştırılabilen
sistemin benimsenmesi
Bakanlar, Bologna Deklarasyonuna katılan tüm ülkeler tarafından
onaylanması gereken Lizbon Tanınma Konvansiyonu'nun önemini ve bu
Konvansiyonun uygulanması için Ulusal Yetkililerle birlikte ENIC
ve NARIC ağlarına talepte bulunmuşlardır.
2005 yılı itibariyle mezun olacak her öğrencinin otomatik olarak
Diploma Eki alması ve ücretsiz olması hedeflerini koymuşlardır.
Yaygın olarak konuşulan Avrupa dillerinde yayınlanmalıdır.
Daha sonraki çalışmalar, akademik tanınmayı kolaylaştırmak açıklık
ve yüksek öğretim derece sistemlerinin esnekliğinden yararlanabilmek
amacıyla Diploma Eki'nin tam kullanımı için kurum ve işverenlerine
başvuracaklardır.
Yüksek öğretim kurumları ve öğrencileri
Bakanlar, Yüksek öğretim kurumları ve öğrencilerinin Bologna Sürecine
bağlılıklarını memnuniyetle karşılamışlar ve Sürecin uzun vadeli
başarısını sağlayacak tüm tarafların aktif katılımını benimsemişlerdir.
Katkının bilincinde olarak, güçlü kurumlar ekonomik ve toplumsal
gelişmeye katkıda bulunabilirler, Bakanlar,kurumların iç organizasyon
ve yönetimlerinde karar almada yetkilendirilmesi gerektiğini kabul
etmişler. Bakanlar, reformların kurumsal işlev ve süreçlere tamamen
katılmasını sağlamak için kurumlara çağrıda bulunmuştur.
Bakanlar, Bologna Sürecinde öğrenci organizasyonlarının yapıcı
katılımını açıklamışlar ve
daha sonraki faaliyetlerin ilk aşamalarında öğrencilerin sürekli
olarak katılımının gerekliliğinin altını çizmişlerdir.
Öğrenciler, yüksek öğretim yönetiminin ortaklarıdır. Bakanlar Avrupa
Yüksek öğretim Alanında baştan sona öğrenci katılımını sağlamak
için ulusal yasal önlemlerin alındığını belirtmişlerdir. Aynı zamanda,
öğrenci organizasyonları ve kurumlarından, yüksek öğretim yönetiminde
faal öğrenci katılımını artırma talebinde bulunmuşlardır.
Bakanlar, öğrenciler için uygun çalışma ve yaşama koşulları ihtiyacını
vurgulamışlar ve böylece çalışmalarını ekonomik ve sosyal geçmişlerine
bağlı engeller olmaksızın uygun zaman içinde başarıyla tamamlayabileceklerdir.
Yüksek öğretimde Avrupa boyutunu artırmak
Bakanlar, Prag çağrısını takiben müfredatın Avrupa içeriği, yönlendirme
veya organizasyonla geliştirildiğini belirtmişlerdir.
Çeşitli Avrupa ülkelerinde birinci, ikinci ve üçüncü düzeylerde
ortak dereceler ve birleştirilmiş çalışma programlarını geliştirmek
amacıyla Yüksek öğretim Kurumları tarafından, akademik kaynakları
ve kültürel gelenekleri birleştirmek için girişimlere başlandığını
belirtmişlerdir.
Ayrıca, dil öğrenme,ve dil çeşitliliği için uygun hazırlık kadar
ortak derece programlarında yurtdışında çalışma yapmanın gerekliliğini
vurgulamışlar ve böylece öğrenciler Avrupalı kimliği, vatandaşlığı
ve iş alanı için kendilerinin tüm potansiyellerine varabileceklerdir.
Bakanlar, ulusal düzeyde bu derecelerin tanınması ve yerleşmesi
için tüm yasal engellerin kaldırılması ve ortak derecelere birleştirilmiş
müfredatın uygun kalite güvenliğini faal olarak hayata geçirmek
için görüş birliğine varmışlardır.
Avrupa Yüksek öğretim Alanının çekiciliğini artırmak
Bakanlar Avrupa Yüksek öğretim Alanının açıklık ve çekiciliğinin
desteklenmesi konusunda görüş birliğine vardılar. Üçüncü dünya ülkeleri
öğrencilerinin burs programlarını geliştirmek için hazır olduklarını
yinelediler.
Bakanlar, yüksek öğretimde milletler arası değişimin akademik kalite
ve akademik değerler temelinde idare edilmesi gerektiğini belirterek
bu sonuca ulaşmak için tüm çabanın harcanması hususunda görüş birliğine
varmışlardır. Tüm durumlar ekonomik ve sosyal tarafları içermelidir.
Dünyanın diğer bölgelerinin temsilcilerine Bologna seminer ve konferansları
başlatarak işbirliği yapmayı cesaretlendirmişlerdir.
Yaşamboyu öğrenme .
Bakanlar, yaşamboyu öğrenmeyi hayata geçirmek için, yüksek öğretimin
önemli katkısı olduğunun altını çizdiler. Bu hedefi gerçekleştirmek
amacıyla ulusal politikalarını sıraya koymak ve daha önceki öğrenmeleri
de içeren yüksek öğretim düzeyinde yaşamboyu öğrenmeyle ilgili olanakları
geliştirmek için Yüksek öğretim Kurumları ile tüm ilgilileri teşvik
etmek için adımlar atmaktadırlar. Bunun, yüksek öğretim faaliyetinin
ayrılmaz bir parçası olması gerektiği vurgulanmıştır.
Bakanlar, çeşitli esnek öğrenme yolları, fırsatlar, teknikler ve
AKTS kredilerinin uygun kullanımının dahil edilmesi için Avrupa
Yüksek öğretim Alanının yetki çerçevesinde çalışanlarına çağrıda
bulunmuşlardır.
Tüm vatandaşların, yetenekleri ve beklentileri doğrultusunda, yüksek
öğretimin içinde yaşamboyu öğrenme yollarını izlemeleri için fırsatlar
yaratılması ihtiyacını vurgulamışlardır.
Ek Faaliyetler
Avrupa Yüksek öğretim Alanı ve Avrupa Araştırma Alanı-bilgi
temelli toplumun iki direği
Avrupa Yüksek öğretim Alanı ve Avrupa Araştırma Alanı arasındaki
sıkı bağları geliştirmek ve Avrupa boyunca yüksek öğretimin ayrılmaz
bir parçası olan araştırmanın önemi bilinciyle,
Bakanlar, Bologna Sürecinde yüksek öğretimin şu anda varolan iki
ana aşamanın ötesine gidip üçüncü aşama olan doktora düzeyini de
içermesinin gerekliliğini düşünmüşlerdir.Araştırma, araştırma eğitimi,
disiplinler arası teşviğin Avrupa yüksek öğretiminin daha genel
olarak rekabetini artırmada ve yüksek öğretimde kaliteyi sürdürme
ve geliştirmedeki önemini vurgulamışlardır. Bakanlar, doktora ve
doktora sonrası düzeylerde artan hareketlilik için ve ilgili kurumlara
doktora çalışmaları ve genç araştırmacıların yetiştirilmesinde işbirliğini
artırmaları için çağrıda bulunmuşlardır.
Bakanlar, Avrupa Yüksek öğretim Kurumlarını daha cazip ve etkili
ortak yapmak için gerekli çabayı göstereceklerdir. Ayrıca Bakanlar,
teknolojik, sosyal, kültürel gelişme ve toplumun ihtiyaçları, Yüksek
öğretim Kurumlarında araştırmanın rolü ve yararlarını artırma talebinde
bulunmuşlardır.
Bu hedeflerin başarısını engelleyici durumlar olabileceği ve bunun
sadece Yüksek öğretim Kurumlarıyla çözülemeyeceğini anlamışlardır.
Son olarak, Bakanlar doktora derecesindeki ağlara mükemmelliğe
teşvik edici destek verilmesi gerektiğini ve Avrupa Yüksek öğretim
Alanının en önemli damgalarından birisi olacağını belirtmişlerdir.
Envanter
2010 için hazırlanan hedeflere, Bologna Sürecinde kaydedilen ilerleme
için alınan önlemlerin açıklanması umulmaktadır. Ara envanter uygulaması
Sürecin nasıl ilerlediğine dair güvenilir bilgi vermekte ve uygun
olduğu takdirde düzeltici önlemler alma fırsatı tanımaktadır.
Bakanlar, İzleme Grubunu 2005'deki zirve için envanter düzenlemek,
gelecek iki yıl için orta vadeli önceliklerin uygulanması ve kaydedilen
ilerleme üzerine detaylı bir rapor hazırlamaları için görevlendirmişlerdir:
. Kalite güvence
. İki-aşamalı sistem
. Derecelerin tanınması ve çalışma periodları
Ayrıca katılımcı ülkeler Bologna Sürecinin hedefleriyle ilgili olarak
yükseköğretimde araştırma için gerekli bilgiye erişime hazırlanacaklardır.
Devam eden araştırma ve araştırma sonuçları üzerine veri bankasına
erişim kolaylaştırılacaktır.
İzleme
Yeni Üyeler
Bakanlar, Prag Bildirisinde üyelik başvurularına ilişkin maddeyi
aşağıdaki gibi uyarlamak gerektiğini belirtmişlerdir:
Avrupa Kültürel Konvansiyonuna taraf ülkeler kendi yükseköğretim
sistemlerinde Bologna Sürecinin hedeflerini uygulamaya gönüllü olduklarını
bildirdikleri takdirde Avrupa Yüksek öğretim Alanının üyesi olmaya
uygun olabilirler. Başvuruları, deklarasyonun hedeflerini ve ilkelerini
nasıl uygulayacaklarına dair bilgiyi içermelidir.
Bakanlar, Arnavutluk, Andorra, Bosna Hersek, Vatikan, Rusya, Sırbistan,
Karadağ, "Eski Makedonya Cumhuriyeti" nin üyelik için taleplerini
kabul ederek bu ülkeleri yeni üye olarak karşılamışlar ve süreci
40 Avrupa Ülkesine çıkarmışlardır.
Bakanlar, Bologna Süreci üyeliği, tüm imza sahibi ülkeler için
önemli bir değişiklik ve reform
anlamına geldiğini kabul etmişlerdir. Bologna Sürecinin içerdiği
konularda karşılıklı görüş alışverişi ve yardım ederek bu değişiklik
ve reformlarda yeni imza atan ülkelere destek verme konusunda karar
almışlardır.
İzleme Yapısı
Bakanlar,Bildirideki tüm konuların uygulanması konusunda Bologna
Sürecinin kurulları, bir sonraki Bakanlar toplantısına hazırlık
için Bologna Sürecinin tüm üyelerinin temsilcilerinden oluşacak
olan İzleme Grubunu tüm konuları uygulaması için görevlendirmiştir,
Avrupa Komisyonu, Avrupa Konseyi, EUA, EURASHE , ESIB ve UNESCO
/CEPES ise danışman olarak görevlendirmiştir.Yılda iki kere toplanması
uygun görülen bu gruba AB Başkanlığı tarafından başkanlık edilip,
bir sonraki Bakanlar Konferansının ev sahibi ülkesi yardımcılığı
üslenecektir.
AB Başkanlığı tarafından da yönetilen Kurul, İzleme Grubunun toplantıları
arasındaki işi denetleyecektir. Kurul, başkan, bir sonraki ev sahibi
ülke başkan yardımcısı, bir önceki ve bir sonraki AB Başkanlıkları,
bir yıllığına İzleme Grubu tarafından seçilen üç katılımcı ülke
Avrupa Komisyonundan oluşacak ve Avrupa Konseyi, EUA, EURASHE ,
ESIB ise danışman üye olacaktır. Kurul kadar İzleme Grubu da gerekli
gördükleri takdirde geçici olarak grupları toplayabilir.
Tüm izleme işleri bir sonraki Bakanlar Konferansına ev sahipliği
edecek olan ülkenin Sekretaryası tarafından desteklenecektir.
Berlin Konferansından sonraki ilk toplantıda, İzleme Grubundan
, Sekreteryanın görevleri ve Kurulun sorumluluklarını tanımlaması
istenecektir.
Çalışma programı 2003-2005
Bakanlar, İzleme Grubundan , bu bildirideki konu ve faaliyetlerde
belirtildiği gibi Bologna Sürecinin ilerlemesi için faaliyetleri
koordine etmelerini ve 2005'de yapılacak bir sonraki bakanlar toplantısına
kadar rapor hazırlamalarını istemişlerdir.
Bir Sonraki Konferans
Bakanlar, bir sonraki konferansın Norveç'in Bergen kentinde yapılmasına
karar vermişlerdir.
|