İlköğretim kurumlarının yapısını ve işleyişini değiştiren 4306 sayılı Yasa kapsamında düzenlenen ve uygulamaya konulan yenilikler:

 İlköğretim kurumlarının sekiz yıllık okullardan oluşması ve bu  okullardan mezun olanlara,  ilköğretim diploması verilmesi.

 222, 1739 ve 3308 sayılı Yasalarda, birlikte ya da ayrı ayrı geçen “ilkokul” ile “ortaokul” ibarelerinin “ilköğretim okulu” olarak değiştirilmesi.

 İlköğretimin 6.,7. ve 8. sınıf öğrenimini, ortaöğretim kurumları bünyesinde yapmakta olan öğrenciler ile mesleki eğitim merkezlerindeki  öğrencilerin, eğitimlerini bu kurumlarda tamamlaması ve 1997-1998 öğretim yılı başından itibaren bu sınıflara hiçbir şekilde öğrenci alınmaması.

 Bazı derslerin öğretimini yabancı dille yapan okulların hazırlık sınıflarında başarılı olan öğrencilerin ve 1997-1998 öğretim yılında okumaya hak kazanan öğrencilerin zorunlu eğitimlerini bu okullarda tamamlaması.

 Eğitim sisteminin, öğrencileri ilgi, istek ve yetenekleri doğrultusunda, her bakımdan yöneltmeyi gerçekleştirecek biçimde düzenlenmesi; bu amaçla, ortaöğretim kurumlarına eğitim programlarının hedeflerine uygun düşecek şekilde hazırlık sınıflarının konulabilmesi.

İlköğretimin son ders yılının ikinci yarısında ortaöğretimde devam edebilecekleri okul ve programlar, bu programların hangi mesleklerin yolunu açabileceği, mesleklerin kendilerine sağlayacağı yaşam standardı ve iş hayatı konusunda tanıtıcı bilgiler verilmesi; meslek seçiminde doğru karar vermelerine yardımcı olmak üzere, rehberlik servislerince gerekli çalışmaların yapılması.

 İlköğretim okulunu bitirenlerin bir mesleğe hazırlanması amacıyla, çıraklık dönemine kadar iş yerlerinde aday çırak olarak eğitilmesi, çırak olabilmek için 14 yaşının doldurulması,  29.6.2001 tarihinde kabul edilen 4702 sayılı Yasa’nın 9. maddesi gereğince, 19 yaşından büyük olanlara da çıraklık eğitimi olanağı sağlanması ve en az ilköğretim okulu mezunu olunması.

Eğitimde Çağı Yakalama 2000  Projesi ile ilköğretimde;

%100 okullaşma oranına ulaşılması,

Birleştirilmiş sınıf uygulamasına aşamalı olarak son verilmesi,

Sınıf mevcutlarının 30’a indirilmesi,

İlköğretimde niteliğin yükseltilmesi hedeflenmiştir.

Hedeflere İlişkin Politikalarla;

 Okul ve derslik sayısının  artırılması.

Taşımalı ilköğretimin yaygınlaştırılması.

 YİBO ile PİO’ların yatılılık kapasitelerinin artırılması.

 Yoksul öğrencilerin  okul gereksiniminin karşılanması

 Okullarda çağdaş ölçütlere uygun fizikî alt yapının sağlanması ve araç-gereçlerle donatılması plânlanmıştır.

1.1. TAŞIMALI İLKÖĞRETİM

İl milli eğitim müdürlükleri, Taşımalı İlköğretim Yönetmeliği’nde belirtilen esaslar doğrultusunda taşıma kapsamına alınacak yerleşim birimleri ile taşıma merkezi ilköğretim okullarının seçimini planlamakta ve ödenek gereksinimini MEB’e bildirmektedir.

Merkez ilköğretim okullarının seçimindeki  özellikler

 Öğrencisi taşınacak okul ve yerleşim birimlerine göre, daha merkezi durumda olması.

 Bünyesinde en az sekiz dersliğin bulunması veya fizikî kapasitenin sekiz yıllık zorunlu ilköğretime yeterli olması.

  Merkez ilköğretim okulunun bulunduğu yerleşim biriminin, çevre köylerle ulaşım olanaklarına sahip, gelişmeye uygun ve nüfusunun artıyor olması.

  Öğretmen ve ders araç-gerecinin yeterli olması. 

  Sosyal ve kültürel etkinliklere uygun ortamların bulunması.

Taşımalı ilköğretim kapsamına alınacak okul veya yerleşim biriminin seçimindeki özellikler

  Öncelikle, yatılı ilköğretim bölge okulu ile pansiyonlu ilköğretim okuluna yerleştirilecek öğrenciler belirlenerek, taşınması ekonomik olmayan ve ulaşım koşulları elverişsiz olan yerleşim birimlerindeki öğrencilerin de bu okullara yerleştirilmesi ve yatılı kapasitesi doldurulduktan sonra, taşıma ilköğretim kapsamına alınacak öğrencilerin planlamasının yapılması.

 Köy ve köy altı yerleşim biriminde okul bulunmaması.

  Doğal afet ve başka nedenlerle okul binasının kullanılamayacak derecede hasarlı olması.

  1-3. sınıflarda, toplam öğrenci sayısının 15’den az olması.

  Köy ve köy altı yerleşim birimindeki ilköğretim okulunda, 4-8. sınıflar için yeterli sayıda derslik bulunmaması ve bu sınıflardaki toplam öğrenci sayısının 60’dan az olması.

  Öğrencisi taşınacak okul ve yerleşim biriminin, taşıma merkezi ilköğretim okuluna uzaklığının en az 2,5 km olması.

  Taşınan öğrencilerin, belediye sınırları dışında oturuyor olması veya belediye sınırları içinde olmakla birlikte taşıma merkezi ilköğretim okuluna  olan uzaklıklarının 2,5 km’den fazla olması.

4306 sayılı Yasa gereğince, 6-8. sınıf öğrencileri için taşımalı ilköğretimin yaygınlaştırılması ve çağ nüfusunun zorunlu ilköğretimden geçirilmesi kararlaştırılmıştır. Zorunlu öğrenim çağındaki çocukların  okullaşması yönünden hızlı bir gelişme sağlamak için yurt genelinde taşıma merkezli okulların sayısıartırılarak, yaygınlaştırılmasına önem verilmektedir.

1.2. YATILI İLKÖĞRETİM BÖLGE OKULLARI VE  PANSİYONLU İLKÖĞRETİM OKULLARI

1739 sayılı “ Millî Eğitim Temel Yasası “nın 25. maddesi ve 222 sayılı “İlköğretim ve Eğitim Yasası”nın 9. maddesi hükümleri gereğince; nüfusu az ve dağınık olan yerleşim birimlerinde bulunan ilköğretim çağındaki çocuklar ile maddi olanaklardan yoksun ailelerin çocuklarına çağdaş ortamlarda eğitim öğretim vermek amacıyla yatılı ilköğretim bölge okulu (YİBO) ve pansiyonlu ilköğretim okulu (PİO)  açılmaktadır.

2001-2002 öğretim yılında;

  276 yatılı ilköğretim bölge okulunda 39.5’bini kız, 100.1’bini erkek olmak üzere toplam 139.6 bin öğrenci öğrenim görmekte, 5.5 bin öğretmen görev yapmaktadır.

  237 pansiyonlu ilköğretim okulunda 60.4 bini kız, 83.8 bini erkek olmak üzere 144.2 bin öğrenci öğrenim görmekte, 5.6 bin öğretmen görev yapmaktadır.

 1.2.1. YİBO ve PİO’ ların İyileştirilmesi İçin Yapılan Çalışmalar

YİBO ve PİO’larda nitelik ve nicelik bakımından çağın koşullarına .öğrencilerin ruhsal ve fiziksel gelişmelerine uygun eğitim-öğretim görerek hayata ve bir üst öğrenime hazırlanması çalışmaları kararlılık ilkesi içerisinde yürütülmektedir.  Bunun sonucunda; bu eğitim kurumlarında eğitimde kaliteyi yakalamak, öğrenci başarısını artırmak, yönetici, öğretmen ve diğer  personelin yeterliliklerini artırarak mesleki becerilerini geliştirmek, kaynakları daha etkili ve verimli olarak kullanmak, çağdaş teknolojinin eğitimde etkin kullanımını sağlamak amacıyla, YİBO ve PİO’larda Okul Gelişim Modelinin uygulanmasına başlanılmıştır.

1.3. EĞİTİME KATKI PAYI

Eğitime katkı payı gelirlerinde başlangıçtan bugüne kadar bir kez artırımda bulunulmuştur. 03.03.1999 tarih ve 12401 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yapılan artışlar ve Yasanın ilk şekli aşağıda verilmiştir.

4306 sayılı Yasa uyarınca sağlanan eğitime katkı payının devlet hesaplarına alınması, özel gelir ve özel ödenek kayıtları Maliye Bakanlığınca yapılmaktadır. 18 Ağustos 1997-23 Kasım 2001 tarihleri arasında eğitime katkı payı uygulamasında sağlanan gelişmeler aşağıdaki gibidir.

 Eğitime katkı payı alınması hakkındaki 4306 sayılı Yasanın Geçici 1. maddesinin  ( F ) fıkrası uyarınca, sekiz yıllık ilköğretim giderlerini karşılamak amacıyla yapılan her türlü bağış ve yardımların eğitime katkı paylarının gerçekleşme durumu, her 6 ayda bir MEB ve Maliye Bakanlığı denetim elemanlarınca denetlenmektedir. 23.11.2001 tarihine kadar, yedi kez denetim yapılmış, denetleme sonuç raporları yasanın amir hükmü gereği olduğu gibi kamuoyuna basın aracılığıyla duyurulmuştur.

Dünya Bankasının PEİR Raporunun sonuç bölümünde  belirtildiği gibi “Mevcut duruma yapılan destekle, son üç yılda 4306 sayılı Yasa ile elde edilen kaynak ve bu kaynağın kullanımında sağlanan esneklikle, eğitimde performans artışı oluşmuştur. Bu başarılar, kaynak yaratma  ve bütçeleme konularında yetkinin MEB'e verilmesi ile hesaplanabilir bir bütçe planlaması ve yönetimi sonucunda gerçekleştirilmiştir. Buprensipler ve kazanılan deneyimler ulusal harcama yönetiminde daha geniş reformlara ışık tutacaktır.”

Eğitime Katkı Payı Gelirlerinin Durumu ve Yapılan Harcamaların Analizi

Gelir Bin TL.

Eğitime Katkı Payı Geliri  1.397.579.133.653

Katkı Payı Geliri Nema    1.363.649.844

Bağış ve Nema Geliri    4.983.795.935

Toplam  1.403.926.579.432

4306 sayılı Yasa’nın geçici 1. maddesi uyarınca, toplanan eğitime katkı payları, Maliye Bakanlığınca Merkez Saymanlık Müdürlüğü hesaplarına 23 Kasım 2001  tarihinde 1.403 trilyon lira olarak gerçekleşmiştir.

Özel Gelir Bin TL.

Özel Gelir Kaydedilen 1.403.029.043.970

Banka Bağış Bakiyesi 897.535.462

İşlemde  Olan  -

1.403 trilyon lira olarak gerçekleşen gelir, Maliye Bakanlığı ve MEB hesaplarına özel gelir kaydedilmiştir.

Özel Ödenek   Bin TL.

  Özel Ödenek Kaydedilen   1.383.776.768.330

İşlemde Olan  19.252.275.640

Banka Bağış Bakiyesi 897.535.462

Toplam      1.403.926.579.432

YAPI-TESİS ONARIM HARCAMALARI

Yapı-tesis büyük onarım harcamaları için 18.08.1997-23.11.2001 tarihleri arasında 1997 yılında 7.1 trilyon lira, 1998 yılında 131.4 trilyon lira, 1999 yılında 231.5 trilyon lira, 2000 yılında 179.5 trilyon lira ve 02.11.2001 tarihine kadar da 2001 yılı içerinde 325.3 triyon lira olmak üzere toplam 874.8 trilyon lira harcama yapılmıştır.

18.08.1997 - 23.11.2001 tarihleri arasında 1998’de 7.8 trilyon lira, 1999’da 38.8 trilyon, 2000’de 52.3 trilyon ve 02.11.2001 tarihine kadar da 2001 yılı içerinde 28.3 triyon  olmak üzere toplam 127.3 trilyon lira harcama yapılmıştır.

18.08.1997 - 23.11.2001 tarihleri arasında 1998’de 14.1 trilyon, 1999’da 7 trilyon, 2000’de 20.2 trilyon ve 23.11.2001 tarihine kadar da 2001 yılı içerinde 9.6 triyon lira olmak üzere toplam 50.9 trilyon lira harcama yapılmıştır.

18.08.1997 - 23.11.2001 tarihleri arasında 1998’de 1.4 trilyon, 1999’da 4.9  trilyon, 2000’de 4.9 trilyon ve 23.11.2001 tarihine kadar da 2001 yılı içerinde 2.8 triyon lira olmak üzere toplam 14.2 trilyon lira harcama yapılmıştır.

18.08.1997 - 23.11.2001 tarihleri arasında 1998’de 250 milyar, 1999’da 115.9 milyar, 2000’de  46.2 milyar olmak üzere toplam 412.1  milyar lira harcama yapılmıştır.

Depremden zarar gören ilköğretim ve ortaöğretim öğrencilerinin kitap, kırtasiye, giyim, beslenme giderleri ile depremde okulun hasar görmesi sonucu başka bir okula gitmek zorunda kalan öğrenci ve öğretmenlerin ulaşımını sağlamak amacıyla yapılan harcamaların KDV’leri için 2000 yılında 188.9 milyar lira , 2001 yılında ise 150 milyar lira olmak üzere toplam 338.9 milyar lira transfer harcaması yapılmıştır.

©2002 T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
Tüm hakları saklıdır.