|
|
TÜRK
EĞİTİM SİSTEMİ
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
1. EĞİTİM SİSTEMİNİ DÜZENLEYEN ESASLAR Türk eğitim sistemi;
Bu esaslara göre eğitimin ilkeleri;
şeklinde belirlenmiştir. Eğitim Sisteminin Genel Karakteri Eğitim Sistemi; demokratik , çağdaş, bilimsel, laik ve karma bir eğitim özelliği taşımaktadır. Türk Eğitim Sisteminin amacı; Türk vatandaşlarının ve Türk toplumunun refah ve mutluluğunu artırmak , milli birlik ve bütünlük içinde iktisadi, sosyal ve kültürel kalkınmayı desteklemek, hızlandırmak ve Türk Ulusu’nu çağdaş uygarlığın yapıcı, yaratıcı ve seçkin bir ortağı yapmaktır.
1.1. ATATÜRK’ÜN EĞİTİMLE İLGİLİ DÜŞÜNCELERİ* Millî Eğitimin Önemi Bugün hepimizin en önemli ve en verimli görevi, milli eğitim işleridir. Millî eğitim işlerinde kesinlikle başarılı olmak gerekir ve olacağız. Bir milletin gerçek kurtuluşu ancak bu şekilde olur.
Millî Eğitimin Genel Amacı Memleketi bilim, kültür, bayındırlık alanında da yükseltmek, milletimizin her konuda pek verimli olan yeteneklerini geliştirmek, gelecek nesillere sağlam, değişmez ve olumlu bir karakter vermek gerekir. Millî Eğitimin Özel Amacı Efendiler! Eğitim ve öğretime uygulanacak yöntem, bilgiyi insan için fazla bir süs, bir hükmetme aracı yahut medeni bir zevkten çok, maddi hayatta başarılı olmayı sağlayan pratik ve kullanılabilir bir araç haline getirmektir. Millî Eğitimin Özellikleri Eğitim, her türlü hurafeden ve yabancı düşünceden uzak, üstün nitelikte, ulusal değerlere ve yurtsever bir anlayışa sahip olmalıdır. Millî Eğitimin Politikası Milli eğitim, laik ve tek okul ilkesine dayalı olmalıdır. Eğitimde hedefimiz, toplumun medeni ve sosyal değerini yükseltecek, ekonomik gücünü arttıracak yurttaşlar yetiştirmektir.
Kanun Önünde Eşitlik Madde 10- “ Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.” Din ve Vicdan Hürriyeti Madde 24- “…. Din ve ahlak eğitim ve öğretimi Devletin gözetim ve denetimi altında yapılır. Din kültürü ve ahlak öğretimi ilk ve ortaöğretim kurumlarında okutulan zorunlu dersler arasında yer alır. Bunun dışındaki din eğitim ve öğretimi ancak, kişilerin kendi isteğine, küçüklerin de kanunî temsilcisinin talebine bağlıdır…..” Eğitim ve Öğrenim Hakkı ve Ödevi Madde 42- ... Öğrenim hakkının kapsamı yasayla tespit edilir ve düzenlenir. Eğitim ve öğretim, Atatürk ilkeleri ve inkılâpları doğrultusunda, çağdaş bilim ve eğitim esaslarına göre, Devletin gözetim ve denetimi altında yapılır. Bu esaslara aykırı eğitim ve öğretim yerleri açılamaz. Eğitim ve öğretim hürriyeti, Anayasaya sadakat borcunu ortadan kaldırmaz. İlköğretim, kız ve erkek bütün vatandaşlar için zorunludur ve Devlet okullarında parasızdır. Özel ilk ve orta dereceli okulların bağlı olduğu esaslar, Devlet okulları ile erişilmek istenen seviyeye uygun olarak, kanunla düzenlenir. Devlet, maddi imkânlardan yoksun başarılı öğrencilerin, öğrenimlerini sürdürebilmeleri amacı ile burslar ve başka yollarla gerekli yardımları yapar. Devlet, durumları sebebiyle özel eğitime ihtiyacı olanları, topluma yararlı kılacak tedbirleri alır. Eğitim ve öğretim kurumlarında sadece eğitim, öğretim, araştırma ve inceleme ile ilgili faaliyetler yürütülür. Bu faaliyetler her ne suretle olursa olsun engellenemez. Eğitim ve öğretim kurumlarında okutulacak yabancı diller ile yabancı dille eğitim ve öğretim yapan okulların tâbi olacağı esaslar yasayla düzenlenir. Milletler arası antlaşma hükümleri saklıdır. Yabancı ülkelerde çalışan Türk vatandaşları Madde 62- Devlet, yabancı ülkelerde çalışan Türk vatandaşlarının aile birliğinin, çocuklarının eğitiminin ,kültürel ihtiyaçlarının ve sosyal güvenliklerinin sağlanması, anavatanla bağlantılarının korunması ve yurda dönüşlerinde yardımcı olunması için gereken tedbirleri alır. Yükseköğretim Kurumları Madde 130- Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde, milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzel kişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler, Devlet tarafından kanunla kurulur. 1.3. 1739 SAYILI MİLLİ EĞİTİM TEMEL YASASI Milli Eğitim Temel Yasası’nda;
yer almaktadır. Bu yasaya göre; Türk Millî Eğitiminin genel amacı, Türk Milletinin bütün bireylerini; 1. Atatürk ilke ve devrimlerine Anayasa’da ifade edilen Atatürk milliyetçiliğine bağlı; Türk milletinin milli, insani, manevi ve kültürel değerlerini benimseyen, koruyan ve geliştiren; ailesini, vatanını, milletini seven ve daima yüceltmeye çalışan; insan haklarına ve Anayasa’nın başlangıcındaki temel ilkelere dayanan demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyeti’ne karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları davranış haline getirmiş yurttaşlar olarak yetiştirmek; 2. Beden, zihin, ahlâk, ruh ve duygu bakımlarından dengeli ve sağlıklı
şekilde gelişmiş bir kişiliğe, karaktere, hür ve bilimsel düşünme gücüne,
geniş bir dünya görüşüne sahip, insan haklarına saygılı, kişilik ve teşebbüse
değer veren, topluma karşı sorumluluk duyan; yapıcı, yaratıcı ve verimli
kişiler olarak yetiştirmek; Böylece, bir yandan Türk vatandaşlarının ve Türk toplumunun refah ve mutluluğunu artırmak; öte yandan millî birlik ve bütünlük içinde iktisadî, sosyal ve kültürel kalkınmayı desteklemek, hızlandırmak ve nihayet Türk Milletini çağdaş uygarlığın yapıcı, yaratıcı, seçkin bir ortağı yapmak hedeflenmektedir.
1.4. ELLİ YEDİNCİ HÜKÜMET PROGRAMINDA EĞİTİM
Üstün zekalı ve üstün yetenekli çocukların erken belirlenmesine ve özel ilgi görmelerine çalışılacaktır. Okul öncesi eğitim olanaklarının tüm çocuklara ulaştırılması için çaba gösterilecektir. Kaynaştırmalı eğitimden yararlanmayan engelli çocuklara yönelik temel eğitim kurumlarının sayısı hızla arttırılacaktır. Engelli gençlerin üretken olmaları ve beceri kazanabilmeleri için, mesleki - teknik eğitim olanaklarının bu gençlere de ulaşmasına özel bir önem verilecektir. Üniversite sınavlarının tümüyle kaldırılabilmesi için, öğretim üyesi açığının kapatılabilmesi dahil, gerekli çalışmalar sürdürülecektir. Bu bağlamda, açık yükseköğretimle örgün üniversiteler arasında işlevsel bağlantı kurularak, çağdaş bilgi ve eğitim teknolojisi yaygınlaştırılacak, açık öğretimin niteliği en yüksek düzeye ulaştırılacaktır. YÖK, üniversiteler arası eşgüdüm kurumu haline getirilecek, üniversiteler çağdaş anlamda özerk bir yapıya kavuşturulacak , öğrencilerin de üniversite yönetiminde temsil edilmesine imkan verici düzenlemeler yapılacaktır. Özel okullarda adaletli bir ücret düzeninin kurulmasına çalışılacaktır.
1.5.1. EĞİTİM, STAJ VE GENÇLİK 1.5.1.1. Sorumlu kuruluş Milli Eğitim Bakanlığı, YÖK, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu 1.5.1.2. Nihai hedef Söz konusu AB mevzuatının üstlenilerek uygulanmasıdır .
1.5.1.3. AB müktesebatı ile Türk mevzuatı karşılaştırması ve yapılması gereken değişiklik ve yeniliklerin uygulamaya geçirilmesi için alınması gereken önlemler 1.5.1.3. 1. Türk mevzuatında yapılması gereken değişiklik ve yenilikler Milli Eğitim Bakanlığı taşra teşkilatlarına yetki ve sorumluluk devredilmesi amacıyla 3797 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Teşkilat Yasası'nda düzenlemeler yapılması gerekmektedir. Gerekli olan alt yapı oluşturulduktan sonra zorunlu eğitim süresinin AB ülkelerinin ortalaması olan 9-12 yıla yükseltilmesi halinde, 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Yasası'nda, 4306 sayılı Sekiz Yıllık Zorunlu İlköğretim Yasası'nda finansman ile ilgili hükümlerin süre uzatımı ve kullanım alanları kapsamında, mesleki ve teknik eğitimle sanayi arasındaki ilişkinin artırılabilmesi için 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Yasası'nda düzenleme gerekecektir. Meslek standartlarını düzenleyen ve bir Meslek Standartları Kurumu kurulmasını öngören “Ulusal Meslek Standartları Yasası” tasarısı taslağı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Türkiye İş Kurumu tarafından hazırlanmış ve Başbakanlığa sunulmuştur. Yükseköğretimle ilgili olarak, Bolonya Deklarasyonu hedefleri doğrultusunda YÖK tarafından planlanan düzenlemeler ve yapısal değişiklikler gerçekleştirilecektir. 1.5.1.3.2. Gerekli kurumsal değişiklikler Mesleki eğitim belgelerinin karşılıklı olarak tanınmasını temin etmek ve mesleki eğitimde bir standart oluşturulması için işçi, işveren ve devlet kurumlarının yer aldığı bir Meslek Standartları Kurumu'nun kurulması ve mesleki belgelerin bu kurumun koordinasyonunda diğer ilgili kurumların işbirliği ile yürütülecek “Sınav ve Sertifikasyon Sistemi”ne göre verilmesi sağlanacaktır. Merkez Çıraklık Kurumu'nca 3308 sayılı Yasa kapsamına alınmayan mesleklerde ise mesleki belgelerin, Esnaf- Sanatkar Odalarınca verilmesine devam edilecektir. 1.5.1.3.3. Yeni mevzuatın yürürlüğe girmesine bağlı olarak alınması gereken tedbirler Bu aşamada ek bir önlem gerekmemektedir. 1.5.1.3.4. Gerekli yatırımlar Bu aşamada herhangi bir yatırım öngörülmemektedir. 1.5.1.4.Takvim 1.5.1.4.1. Kısa Vadede AB'nin Gençlik ve Eğitim Programları'ndan sorumlu Ulusal Ajansın Kuruluş ve Görevleri Hakkındaki Yasa’ya ilişkin çalışmalar sonuçlandırılıp, uygulamaya konulacaktır. Türkiye, AB tarafından desteklenen Mesleki ve Teknik Eğitimin Modernizasyonu Projesi, Dünya Bankası destekli Temel Eğitim Projesi, AB tarafından uygun görülen Mesleki ve Teknik Eğitimin Güçlendirilmesi Projeleri ve Socrates, Leonardo ve Youth for Europe programları ile eğitim alanında AB standartlarına en kısa sürede ulaşmayı hedeflemektedir. Ülkemizin, AB tarafından yürütülen eğitim programlarından SOCRATES programına 2001 Kasım ayından itibaren aktif olarak katılması planlanmaktadır. Bu bağlamda, öğrencilere AB tarafından mezuniyetlerinde verilmesi önerilen Diploma Eki (Diploma Supplement) uygulamasına tüm yükseköğretim kurumlarımızda Haziran 2001 tarihinden itibaren başlanacaktır. Mevcut meslek yüksekokullarının, nitelikli öğretim elemanı ve gerekli fiziksel altyapı ile ekipman problemlerinin çözümü için gerekli çalışmalara ve düzenlemelere (Mesleki ve Teknik Öğretim Bölgeleri oluşturulması) önümüzdeki yıllarda devam edilecektir. Yetişkinlerin eğitimi ve hizmet içi eğitim ile ilgili düzenlemeler yapılacaktır. 1.5.1.4.2. Orta Vadede Zorunlu ilköğretim süresinin AB ülkeleri seviyesine yükseltilmesi için çalışmalar yapılacaktır Öğretmenlerin aldıkları hizmet içi eğitimlerin özlük haklarına yansıtılabilmesi ve ihtiyaç duyulan alanlarda sözleşmeli öğretmen istihdam edilebilmesi için AB ülkelerinin ilgili mevzuatı ve uygulamaları gözden geçirilecek ve gerekli hukuki ve kurumsal düzenlemeler yapılacaktır. Mesleki ve teknik eğitim ile ilgili olarak 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Yasası'ndaki gerekli düzenlemeler Milli Eğitim Bakanlığı'nca tamamlanacaktır. AB tarafından uygun görülen Mesleki ve Teknik Eğitimin Güçlendirilmesi Projesi, mesleki eğitim ve öğretim ile özel sektörün talep ettiği vasıflı insan gücü arasındaki koordinasyonu sağlayarak, aradaki boşluğu kapatmaya çalışan, mesleki eğitim alanındaki uygulamalarını, AB standartlarına yaklaştıracaktır. Ortak bir mesleki eğitim politikasının uygulanması için 1963 yılında uygulamaya konulmuş olan 363D0266 sayılı Konsey Kararı'nda yer alan üye ülkelerin, iş güçlerinin genel ekonomik durumlardaki ve üretim teknolojilerindeki değişikliklere adaptasyonu sağlanması, yüksek bir istihdam kapasitesinin yaratılması ve işçilerin dolaşımına yardımcı olmayı sağlayacak on temel ilkenin ülkemizde de uygulamaya geçirilebilmesi için gerekli çalışmalara başlanacaktır. Mevzuat değişikliği çalışmaları, 1998'de gerçekleştirilen 3. Esnaf ve Sanatkarlar Şûrası sonrasında kurulan, Milli Eğitim Bakanlığı koordinatörlüğündeki "Şûra İzleme Komitesi" çalışmaları çerçevesinde oluşturulan "Mevzuat Komisyonu" tarafından yürütülmekte olup; AB Müktesebatı ile uyum konusundaki çalışmaların tamamlanması planlanmaktadır. Bakanlık taşra teşkilatlarına yetki ve sorumluluk devredilmesi amacıyla 3797 sayılı Millî Eğitim Bakanlığı Teşkilat Yasası'nda düzenlemeler yapılacaktır.
1.5.1.5. Finansman Sekiz Yıllık Kesintisiz Zorunlu İlköğretimi düzenleyen 4306 sayılı Yasa’nın finansman ile ilgili hükümlerinde süre uzatımına ve kullanım alanlarına ilişkin düzenleme yapılmasına dair tedbirler alınacaktır. 1.5.1.6. Müktesebatın Uygulamasına Yönelik İdari Kapasite AB'nin Gençlik ve Eğitim Programları'ndan sorumlu Ulusal Ajansın Kuruluş ve Görevleri Hakkındaki Yasa’ya ilişkin çalışmalar sonuçlandırılıp, uygulamaya konulacaktır. Ayrıca mesleki eğitim belgelerinin karşılıklı olarak tanınmasını temin etmek ve mesleki eğitimde bir standart oluşturulması amacına yönelik olarak bir Meslek Standartları Kurumunun kurulması eğitim açısından da önem taşımaktadır. 1.5.2. SOSYAL POLİTİKA VE İSTİHDAM 15.2.1. Çocuk ve Gençlerin Korunması Çocuk ve gençlerin korunması konusu, Anayasa’da güvence altına alınmıştır 1475 sayılı İş Yasası’nda (49.madde), 18 ve daha küçük yaştaki işçilerin yıllık ücretli izninin 18 günden az olmayacağı öngörülmüştür. Sözleşmeli çırakların izin ve sosyal güvenlik haklarını düzenleyen 3308 sayılı Çıraklık ve Mesleki Eğitim Yasası’nda ise, çıraklara tatil aylarında en az bir ay ücretli izin hakkı tanınmıştır. 1997 yılında kabul edilen Temel Eğitim Yasası’ndaki değişiklikle zorunlu eğitim süresi sekiz yıla yükseltildiğinden, 3308 sayılı Yasa’da değişiklik yapılarak, çıraklık eğitim merkezine devam edebilmenin başlangıç yaşı 14’e çıkarılmıştır. 1.5.2.2. İstihdam 1.5.2.2.1.Meslek Standartları, Sınav ve Belgelendirme Sistemi Meslek Standartları Komisyonu, İş-Kur bünyesindeki proje kapsamında oluşturulmuş ve çalışmaktadır. Komisyon, meslek standartları ile sınav ve belgelendirme sistemlerinin oluşturulması çalışmalarını ve bu alanda mevcut hizmetlerinin kurumsallaşmasını da sağlayacak şekilde yeniden yapılandırılması çalışmalarını yürütmektedir. 1.5.2.2.2. Türk mevzuatında yapılması gereken değişiklik ve yenilikler Meslek standartları ile sınav ve belgelendirme sistemlerinin oluşturulması, yasal düzenlemeye kavuşturulması.
1.5.2.2.3 Gerekli kurumsal değişiklikler Meslek Standartları Kurumunun oluşturulması. 1.5.2.2.4. Takvim 1.5.2.2.4.1. Orta Vadede Meslek Standartları, Sınav ve Belgelendirme Kurumuna ilişkin yasal düzenlemelerin yapılması. 1.5.3. AVRUPA SOSYAL FONU 1.5.3.1. Türk mevzuatının mevcut durumu 3308 sayılı Çıraklık ve Mesleki Eğitim Yasası 1.5.3.2. Nihai hedef Söz konusu AB mevzuatının üstlenilerek uygulanmasıdır
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 |
 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
©2002 T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
