MEB İstatistik 2002

EĞİTİM YATIRIMLARI VE DONATIMI

1. EĞİTİM YATIRIMLARI

Eğitim yatırımlarının plânlanmasında Milli Eğitim Bakanlığı, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı ve Maliye Bakanlığı görev yapmaktadır. Bu kuruluşlar, kalkınma plânlarına uygun stratejilerle istihdam politikasını belirleyerek, eğitimin yatırım gereksinimini ve kaynağını belirlemektedir.

Ülke koşullarına uygun eğitimin yatırım ihtiyacı ve yatırım kaynağını dengeleme kararları önceden verilmekte, sonra da eğitim yatırımlarının programlanmasına ve üretimine geçilmektedir. Böylelikle, eğitimin çeşitli kademelerindeki durum ve hedef, bir yandan kalkınma plânlarıyla belirlenirken diğer yandan da eğitim şûralarıyla yönlendirilmektedir.

Bu çalışmalardan alınan sonuçlara göre, ülkedeki mevcut eğitim yapıları stokları değerlendirilmekte, eğitim yapıları ihtiyacının genel ve yerel düzeyde dağılımı belirlenmektedir.

Eğitim yatırımlarının gerçekleşme sürecinin aşamaları;

1- Planlama

2- Programlama

3- Projelendirme

4- Yapım (Gerçekleştirme)

5- Kullanım-Bakım-Onarım- İşletme

6- Değerlendirme

Plânlama

Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı tarafından belirlenen genel plân stratejisi ve sektörel stratejinin içinde eğitim sektörünün ağırlığı incelenerek, MEB’in ilgili birimlerince, yatırım ilke ve hedefleri tespit edilmekte, eğitim yatırım ihtiyacı, tür ve düzeylerine göre ayrı ayrı ele alınmakta ve plânlanmaktadır. Böylelikle, eğitim yatırımları için ilkeler önceden saptanmaktadır.

Programlama

Eğitim yatırımları, yatırım programına alınarak gerçekleşmektedir. MEB’in gerçekleştirileceği eğitim yatırımları, birimler tarafından belirlenerek “yatırım teklifleri” şeklinde Araştırma, Plânlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığınca Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı’na iletilmektedir. DPT yetkilileriyle yapılan görüşmeler sonucu yatırım tekliflerinin uygunluğu belirlenmekte, Yüksek Plânlama Kurulu kanalı ile Bakanlar Kurulu’na ve TBMM’ne iletilerek yasallaşması, yıllık yatırım programında yayınlanması sağlanmaktadır.

MEB tarafından her yıl, bir yıl sonraki yılın proje düzeyinde hazırlanan yıllık yatırım tekliflerinde;

Hazırlama süresi 4 ayı geçen ve ek harcamayı gerektiren etüt-projeler,

Devam eden ve yeni işler, ayrı gruplar halinde proje numarası, adı, karakteristiği, başlama-bitiş yılları ve harcama durumuna göre yer almaktadır.

Milli Eğitim Bakanlığı yatırım teklifleri; etüt- proje, taşıt alımı, makine-teçhizat, dış proje krediler, büyük onarım, yapı – tesis olarak yatırım türleri dağılımında, birimler itibariyle hazırlanmaktadır. Yatırım Programında gösterilen yatırım ödenekleri ancak bu amaçlar için kullanılabilmektedir.

Ortaöğretim yatırımları proje düzeyinde, ilköğretim ve okul öncesi yatırımları ise toplu proje şeklinde belirlenmektedir.

İlköğretim ve okul öncesi yatırımlarına bir proje numarası verilerek ödenekleri toplu olarak gerçekleştirilmekte, bu ödeneklerin kullanılmasında izlenen yol, il özel idarelerinin katılmasıyla diğer işlere göre farklılık göstermektedir. Eğitim yapıları için, önceden hazırlanan programa göre öncelikle arsa sağlanması, fiziki yatırıma başlanabilmesi için arsa bilgi ve belgelerinin hazır olması gerekmektedir.

Belirlenen arsanın yürürlükteki şehir imâr plânında eğitim yatırımları için ayrılmış olması öncelikle aranan niteliktir. Arsanın, imâr plânı sınırları dışında olması veya okulun yapılacağı yerin, imâr plânının olmaması durumunda ise, Bayındırlık Bakanlığı’ndan “Genel Yerleşme Plânları Açısından Okul Yapımına Elverişli Olduğuna Dair” uygun görüş istenmektedir.

Mülkiyetin Hazineye ait olmaması durumunda arsanın kamulaştırılmak, satın alınmak veya devredilmek suretiyle

Hazineye devri sağlanmaktadır.

Arsası sağlanan şehirlerin yürürlükteki imâr plânlarında amacına tahsis edilen okulların yapımı, DPT Müsteşarlığı’na teklif edilerek, yatırım programına alınması ve programın uygulama yılı içinde diğer belgeleri sağlanmaktadır. Bu belgelerin tamamlanması durumunda MEB tarafından iş ihaleye çıkarılmaktadır. Teklifte arsası sağlanmayan projelere yer verilmemesi esastır.

Yatırımlarını kalkınma plânları hedeflerine göre programlayan, karakteristik ve maliyet kontrolünü yapan DPT Müsteşarlığı, ihtiyaç programlarının saptanmasına dolaylı olarak katılmaktadır. Ancak MEB, mal sahibi olarak, ihtiyaç programını oluşturacak asıl organdır.

Projelendirme

Eğitim yatırımlarının büyük bir bölümü, tip proje uygulamalarıyla gerçekleşmektedir. Hâlen eğitim yatırımları için kullanılmakta olan tip projeler, MEB tarafından hazırlanmakta ve uygulamaya konulmaktadır.

Bazı projelere taşra teşkilatı tarafından düzenlenen keşif ve metrajlar da eklenmektedir. Fakat ihaleye esas olacak keşifler hazırlanırken mevcutların eksik hazırlandığı görülmekte ve yeniden keşif düzenlenerek ihaleye çıkarılması istenmektedir. Yeniden yapılacak keşfin, yatırım programlarındaki proje bedelinden fazla olacağı, bunun da uygulamada DPT Müsteşarlığı’ndan proje bedelinin arttırılması için yeniden teklifte bulunulması gerekeceği varsayımından hareketle, ihalelerde genellikle proje bedeli esas alınmaktadır. Bu da işin ihale bedelinin % 30’u içinde de tamamlanmaması sonucunu doğurduğundan, tasfiyesine neden olmaktadır.

Yapım

(Gerçekleştirme)

Eğitim yapılarının fizikî gerçekleşmesi için keşif, ihale, denetim, kabul ve gerçekleştirme işlemleri, Yatırımlar ve Tesisler Dairesi Başkanlığı’nca yürütülmektedir. Yatırım programında yer alan yeni eğitim proje numaraları, yatırım projeleri listesinin Resmî Gazetede yayınlanmasından sonra Yatırımlar ve Tesisler Dairesi Başkanlığı’nca proje bedeli esas alınarak ihale edilmektedir. Yıllık bütçelerden amaca tahsis edilen ödenekle onarım için, genel kriterlere göre öncelikli olanlara dağıtım yapılarak ihalesi, denetim ve kabulü gerçekleştirilmektedir.

Bölge ve il koordinasyon kurulları, yıllık programlarda yer alan projelerin ilke, politika, tedbirler çerçevesinde ve belirtilen süre içerisinde gerçekleştirilmesi için koordinasyon sağlar, bölge ve il düzeyinde izler. Yatırımcı kuruluşların bu faaliyetleri yılda 4 defa düzenlenen raporlarla izlenir. Yapım süresince devam eden projelerin öncelikle bitirilmesi esastır.

Kullanım-Bakım-Onarım (İşletme) :

Yatırımlar ve Tesisler Dairesi Başkanlığı tarafından kesin kabulü yapılan eğitim yatırımları kullanıma açılır. Yıllık bütçelerden amaca tahsis edilen ödenekle onarım için, genel kriterlere göre öncelikli olanlara dağıtım yapılarak, ihalesi denetim ve kabulü gerçekleştirilmektedir. Bakım-onarım için okullar tarafından yapılan istekler bazen yerinde değerlendirilmekte bazen de isteğe göre keşif düzenlenmektedir.

Büyük onarımların keşif hazırlama, ihale, denetim ve kabul işlemlerinde etkinlik, Yatırımlar ve Tesisler Dairesinde iken küçük onarımları, okullar kendi bünyelerinde çözmektedirler. Diğer taraftan özellikle endüstriyel teknik öğretim okullarında var olan olanaklardan yararlanılarak büyük onarımların bu okulların döner sermaye işletmelerinde yapılmasına çalışılmaktadır.

1. 1. İLKÖĞRETİM YATIRIMLARI

Sekiz yıllık ilköğretimin eğitim sistemine getirdiği yenilik ile ilköğretimde gereksinim duyulan fizikî kapasitenin gerçekleştirilmesinde yeni binaların “sürekli eğitim” ve “toplum eğitim merkezi” amacıyla da kullanılması hedeflenmiştir. Yeni okullarda spor ve konferans salonları, çok amaçlı salonlar, işlikler, derslikler, tek kişilik sıralar, öğretmen odaları, atölyeler, laboratuarlar ve daha pek çok mekan yapılması planlanmış ve olanağı bulunan okullarda eğitimin çehresi önemli ölçüde değişmiş, kalitesi belirgin şekilde artmıştır. Zorunlu eğitim süresinin sekiz yıla çıkarılmasıyla birlikte eğitimin çağdaş ölçütlere uygun ve nitelikli biçimde sunulması yönünde alınan kararlar sonucunda; son dört yılda yapılan derslik sayısı 91.873’e ulaşmıştır.