MEB'in çeşitli kademelerindeki üretime dönük döner sermayelerin alım, satım, yatırım, dağıtım gibi faaliyetlerinin plânlanmasına, gözetilmesine, denetlenmesine, koordinesine, verimli ve etkili çalışması için her türlü ekonomik, ticarî ve yönetsel tedbirlerin alınmasına ve döner sermaye miktarının artırılmasına yönelik faaliyetler sürdürülmektedir

Eğitim-Öğretime Sağladığı Yararlar

Öğrenciye Sağladığı Yararlar

Öğretmene
Sağladığı Yararlar

Okula Yararı

MEB'e ve Ekonomiye Sağladığı Yarar

1983 yılında MEB’e bağlı okul veya kurumlardan sadece 423 adedinin bünyesinde döner sermaye işletmesi bulunmaktadır.Bu kurumların  toplam sermayeleri  690 milyon lira iken, 2001 yılında bu sayı 1.073’e, toplam sermaye ise yaklaşık 53 milyar liraya yükselmiştir. Döner sermayelerin kuruluş amacı ve sağladığı yararlar aşağıda sıralanmıştır.

1.1. DÖNER SERMAYELERİN KURULUŞ AMAÇLARI

MEB’e bağlı okul ve kurumların bünyesinde döner sermaye işletmesi kurulmasının amaçlarından bazılarını şöyle sıralayabiliriz;

   Öğrenci ve kursiyerlerin; döner sermaye aracılığı ile alınan siparişler ve yapılan işler üzerinde fiilen çalışarak, meslekleri ile ilgili konuları daha iyi öğrenmelerine ve öğrendiklerini de kalıcı bir şekilde pekiştirmelerine yardımcı olmak,

   Piyasa ve sanayinin ihtiyaç duyduğu eğitilmiş ara insan gücünün, iş hayatı şartlarında yetiştirilmesine katkı sağlamak,

   Okullardaki mevcut atölye kapasitesi, makine parkı ve teknik insan gücü potansiyelini ekonomiye kazandırmak, uygulamalı eğitim için genel bütçeden ve aile bütçesinden yapılan giderleri azaltmak,

   Öğrenci ve kursiyerlerimizde girişimcilik ruhunun gelişmesine yardımcı olmak,

   Okullarda görev yapan mesleki ve teknik personele ek gelir sağlayarak, iş başında kalmalarına yardımcı olmak,

 1.2. DÖNER SERMAYELERİN SAĞLADIĞI YARARLAR

Meslekî teknik eğitimin amaçlarından birisi; sanayi ve hizmet sektörünün ihtiyaç duyduğu eğitilmiş ara insan gücünün, piyasanın istediği düzeyde ve iş hayatı koşullarında yetiştirilmesini sağlamaktır. Bunun için de, öğrencilere teorik eğitimin yanında, uygulamalı eğitimin de verilmesi gerekmektedir. MEB’e bağlı okullarda uygulamalı eğitim; okulda temrinlik işler üzerinde, işletmelerde meslek eğitiminde, staj uygulamasında ve döner sermaye işletmelerinde gerçekleştirilmektedir.  Özellikle, küçük yerleşim birimlerinde; öğrencilerin işletmelerde meslek eğitimi veya staj uygulamasından, istenilen koşullarda yararlanma olanaklarının sınırlı olması, buralarda DÖSE işletmelerinin önemini daha da artırmaktadır.

Meslekî ve teknik öğretim okul ve kurumlarında öğrenim gören öğrenci ve kursiyerlerden bir kısmı, uygulamalı eğitimlerini döner sermaye aracılığı ile alınan siparişler üzerinde fiilen çalışarak yapmaktadırlar. Böylece, öğrencilerin meslekleri ile ilgili konuları daha iyi öğrenmelerine ve öğrendiklerini de kalıcı bir şekilde pekiştirmelerine yardımcı olunmaktadır. Ayrıca, öğrencilere, yaptıkları çalışmalardan dolayı ücret de ödenmektedir. Sonuçta; öğrenci, hem meslekî yönden yetiştirilmekte ve işe girdiğinde daha kısa sürede intibak etmesi sağlanmış olmakta, hem de okurken para kazanma alışkanlığı ve para kazanma zevki edindirilmektedir.

Döner sermayelerin öğretmene sağladığı faydaları ekonomik ve meslekî yönden olmak üzere iki başlık altında toplamak mümkündür.Ekonomik yönden; döner sermayesi iyi çalışan bir okulda döner sermaye işleri üzerinde çalışan ve öğrencilerin çalışmasına eşlik eden öğretmenlerin, fazla mesai ve üretimi teşvik primi olarak ortalama ayda (100.000.000.lira  fazla mesai ücreti, 120.000.000 lira kârdan pay olmak üzere)  brüt 220.000.000 lira civarında ek ücret almaları mümkündür.

Meslekî yönden ise; döner sermayede çalışan öğretmenlerimiz mesleki yönden kendilerini sürekli yenileme imkânını buldukları gibi, yeni üretim tekniklerini ve makine teknolojisini yakından takip etme olanağını da bulmaktadırlar. Bu da, eğitim-öğretim için önemli bir katkıdır. Ayrıca, yönetici ve öğretmenlerden bir kısmının; bilgi ve görgülerinin artırılması, değişikliklerin ve yeniliklerin takip edilmesi amacıyla, giderleri döner sermayeden karşılanarak her yıl yurt içi ve yurt dışında düzenlenen fuarlara katılmaları sağlanmaktadır.

Okulların acil ihtiyacı olan ve diğer kaynaklardan temini mümkün olmayan makine, teçhizat, araç, gereç ve avadanlık vb. malzemeler, bedeli döner sermaye gelirinden karşılanmak suretiyle satın alınmaktadır. Bu tür acil ihtiyaçların döner sermayeden karşılanması, okullar için önemli katkı sağlamaktadır. Okullardaki mevcut atölye kapasitesi, makine parkı ve teknik insan gücü potansiyelinin normal eğitim faaliyetlerinden sonra, döner sermaye işletmeleri kanalıyla harekete geçirilerek üretime katkıda bulunması sağlanmaktadır. Bu üretim esnasında kâr elde edilmekte ve bu kârların 2-3 yıl sonunda, çıraklık, meslekî ve teknik eğitimi geliştirme ve yaygınlaştırma çalışmalarında kullanılmak üzere  yatırılmaktadır.                 

1.3. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ YASA TASARISI

MEB’e bağlı okul ve kurumların bünyesindeki döner sermaye işletmeleri; büyük bir kısmı 1930’lu yıllarda yürürlüğe giren 6 değişik yasaya göre kurulmuş ve faaliyette bulunmaktadır. 1930’lu yılların koşullarına göre çıkarılan yasalar, günümüzün ihtiyaçlarına istenilen düzeyde yanıt veremediği gibi, sayısının fazla olması da uygulamada büyük sorunlara yol açmaktadır. Bu sorunların aşılabilmesi, MEB’e bağlı okul ve kurumların bünyesindeki döner sermaye işletmelerinin  yönetsel, malî ve teknik yönden günün ihtiyaçlarına yanıt verebilecek bir yapıya,  düzenlemeye kavuşturulması ve benzeri amaçlarla hazırlanıp Başbakanlığa gönderilen Hükümet Tasarısı olarak TBMM’ye sunulan ilgili komisyonlardan geçip TBMM Genel Kurul gündemine alınan Millî Eğitim Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Yasa Tasarısı’nın  yeni yasama döneminde yasalaşması umulmaktadır. Tasarının yasalaşması halinde getireceği önemli yenilikleri şöyle sıralamak olasıdır.

   Büyük bir kısmı 1930’lu yıllarda yürürlüğe giren 6 değişik döner sermaye yasasının günümüz ihtiyaçlarına yanıt verebilecek BİR YASA kapsamında birleştirilmesi sağlanmış olacaktır.

  

   Meslekî ve teknik eğitimde uygulamalı eğitimin gerçek işler üzerinde yapılmasına daha fazla katkıda bulunulacağından, öğrencilerin daha kalıcı ve çabuk öğrenmelerine yardımcı olunacak, öğrenci ve kursiyerlerde girişimcilik bilincinin gelişmesine katkı sağlanacaktır.

   Uygulama yapan öğrenci ve kursiyerlere ücret ödeneceğinden; öğrenci ve kursiyerlerin okurken para kazanma alışkanlığı edinmeleri ve para kazanma zevkini tatmaları yanında, aile bütçelerine katkıda bulunmaları da sağlanacaktır.

   Yönetim ve denetimde birlik ve etkinlik sağlanarak, rehberlik ve danışmanlık hizmetleri daha sağlıklı yapıya kavuşturulmuş olacaktır.

  Öğrenci ve kursiyerlere okul dışında da (evlerinde) üretmek ve bedeli parçabaşı ödenmek üzere iş verme imkânı getirileceğinden, evde boş zamanların değerlendirilmesiyle ekonomiye ve aile bütçesine katkı sağlanmış olacağı gibi ev işletmeciliği modelinin öncülüğü de gerçekleştirilmiş olacaktır.

  Sermaye artırımında döner sermaye kârları kullanılacağından, genel bütçeye  herhangi bir yük getirmeyecektir.

     Döner sermayelerin daha verimli ve kârlı çalışması sağlanarak; mevcut makine parkı ve teknik insan gücünün millî ekonomiye daha fazla katkı sağlaması gerçekleşecektir.

MEB’e bağlı personelin ve bunların bakmakla yükümlü oldukları ailelerinin muayene, tedavi ve diğer sağlık hizmetlerini yürütmek; tedavi giderlerini plânlamak ve uygulamak; MEB’e bağlı öğretim kurumlarındaki öğrencilerin ve diğer personelin sağlık eğitimi hizmetlerini ve sağlık taramalarını gerçekleştirmek amacıyla çalışmalar sürdürülmektedir.

Kaynak: MEB Sağlık İşleri Dairesi Başkanlığı

2001  yılında; 80 ilde ve bazı büyük ilçelerde 102 sağlık eğitim merkezi, İstanbul’da 450 yatak kapasiteli Validebağ öğretmen hastanesi bulunmaktadır.

3. DESTEK HİZMETLERİ

3.1. ULAŞTIRMA

Merkez örgütünün ulaştırma hizmetleri 3 makam, 40 binek oto, 6 minibüs,  1 midibüs 1 otobüs, 1 çekici, 1 cenaze aracı, 2 kamyonet, 1 tarama otobüsü, 1 kamyon, ve  3 ambulans olmak üzere toplam 60 araçla yürütülmektedir. İl ve ilçe milli eğitim müdürlüklerinde, okullarımızda ve diğer eğitim öğretim kurumlarımızda dernek ve vakıflarca tahsis edilenler dışında 2.045 araç bulunmaktadır. Bu araçların işletme, bakım ve  onarım giderleri Maliye Bakanlığı’nın serbest bırakma ilke ve oranları dahilinde karşılanmaktadır.

1989 yılından itibaren EGO Genel Müdürlüğü ile yapılan protokol doğrultusunda merkez örgütü personelinin mesaiye geliş-gidişlerinin sağlanması için serbest otobüs kartı satın alınmaktadır. 2000 yılı içerisinde kart hizmetinden yararlanan 3.954 personel için aylık ortalama ödenen miktar 93.368.000.000 lira, yıllık yaklaşık ise 1.120.416.000.000  liradır.

3.2. ÖĞRENCİ ÜCRETLERİ

3308 sayılı Yasanın 25.maddesi uyarınca işletmelerde meslek eğitimine gidemeyen  öğrencilerden 396 kişi, konularıyla ilgili alanlarda mesleki eğitimlerini almak için millî eğitim müdürlüklerinde çalıştırılmaktadır. Bu öğrencilerin ödenekleri asgari ücret üzerinden gönderilmektedir.

3.3. YEMEK SERVİSİ

Merkez örgütünde görevli personel için 10 ayrı binada ve 14 yemek salonunda öğle yemeği verilmektedir. Yemek servisinde Ankara İl Millî Eğitim Müdürlüğü ile Çankaya İlçe Millî Eğitim Müdürlüğü personeli de yararlanmaktadır. Yemek maliyeti; Maliye Bakanlığının 2001 malî yılı için tespit ettiği toplam personelin yüzde 90’ı için belirlenen fiyatlar ile personelin unvan ve maaş derecelerine göre günlük 290.000- 1.050.000 lira arasında yaptıkları katkı payı ile karşılanmaktadır.

MEB onayı ile kurulmasına izin verilen 79 il ve 40 ilçe millî eğitim müdürlüklerindeki yemek servislerinden 11.061 personel yararlanmaktadır.

©2002 T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
Tüm hakları saklıdır.